EEN CENTRUMPLAN PASSEND BIJ OUDERKERK EN HAAR INWONERS 

Een overheidsorganisatie houdt van het formuleren en vaststellen van deelvisies. Ook in Ouder Amstel wordt dit ambacht met overgave bedreven. Zo verschenen recent een woonvisie,  een  cultureel erfgoed visie, een  detailhandelstructuur visie, een evenementenbeleid en een beleidsnotitie duurzaamheid. En spoedig volgt een hotel- en toeristen visie. Al die planvorming suggereert voortgang, die er voorlopig alleen op papier is. Beter zou een benadering zijn, waarbij de karakteristieken van de huidige situatie als uitgangspunt genomen worden om vervolgens met waardering voor die situatie naar verbetering te zoeken. Samen met de mensen die er wonen en ondernemen; mensen met een duidelijk belang bij een prettig woon- en leefklimaat. Met elkaar staan ze voor de uitdaging om een warm kloppend hart voor hun gemeenschap te ontwikkelen. Een centrum dat deugt en dat er toe doet. En dat voldoet aan een aantal kwaliteiten.

1.     HET DNA VAN OUDERKERK

 

Ouderkerk is een kleinschalige en waterrijke oase in een grootstedelijke omgeving. Ons dorp is gezegend met een schat aan cultuurhistorisch erfgoed met twee prachtige kerken, een mooie Pastorie , een interessant museum en een beroemde Joodse begraafplaats. Ook de gebouwde omgeving en ons omgangsklimaat sluiten aan bij dit karakter. In een tijd waarin alles steeds groter lijkt te moeten worden en moeder aarde  steeds meer belast wordt, zijn kleinschaligheid, duurzaamheid en het behoud van de menselijke maat immers een groot goed. Zeker voor wie er woont en onderneemt. Natuurlijk is ook Ouderkerk onderhevig aan maatschappelijke, sociaal economische en technologische ontwikkelingen. In die zin is Ouderkerk geen museum. Wel moet elke vernieuwing passen bij het geschetste karakter van Ouderkerk en het streven ons (woon-) klimaat te bevorderen, c.q. daaraan geen schade te berokkenen. Met als motto: handle with care; duurzaamheid (schoner, gezonder en menselijker) is de nieuwe bron van vooruitgang.   

2.     POSITIEF OMGAAN MET WAT ONS LIEF IS

 

1. Bij alles wat we met elkaar ondernemen geldt het principe van rentmeesterschap; laten we met elkaar tenminste goed zorgen voor onze leefomgeving en ons omgangsklimaat. Ouderkerk heeft al een meer dan gemiddelde hoeveelheid CO2, stikstof, fijnstof en geluidsoverlast voor haar kiezen; we liggen ingeklemd in een web van snelwegen en hebben een mega luchthaven in de directe omgeving. Dit levert bepaald geen gezonde leefcondities op. En bij een stijgende zeespiegel hebben wij als een van de eersten natte voeten. Zeker voor onze leefomgeving zou dus moeten gelden: ecologie gaat voor economie. Daarom moet er uiterste terughoudendheid betracht worden t.a.v. activiteiten die ons milieu extra belasten, bijvoorbeeld activiteiten die zorgen voor nog meer parkeer problematiek. Elk  (visie-) document moet daarom een klimaat hoofdstuk bevatten, waarin de gevolgen van het voorgenomen beleid voor ons leefklimaat worden verduidelijkt. We hebben daarvoor de politieke  wind in de rug (zie bijvoorbeeld recente besluitvorming van de Raad van State m.b.t. het ‘programma aanpak stikstof’).

 

 

2. Bij alles wat ons gemeentebestuur overweegt en besluit behoren de belangen van de eigen gemeenschap centraal te staan ( ‘locals First’).  In dit kader is het vanzelfsprekend, dat vernieuwing mede gerealiseerd wordt door de direct betrokkenen; participatie en co-creatie zoals dit bedoeld is.  Met als groot voordeel dat wat men zelf bedenkt en vorm geeft gebaseerd is op lokale kennis en intrinsieke motivatie en daarom ook zelden stuit op weerstand. Voor het geval dat er een groter (regionaal of landelijk) belang speelt mag een voorgenomen activiteit in geen geval schade berokkenen aan de inwoners, de plaatselijke ondernemers,  de gebouwde omgeving, het leefmilieu en de cultuur historische en archeologische waarde van ons dorp.

 

3. Bij dit alles speelt de waardering voor het kleinschalige en onopgesmukte karakter van ons dorpscentrum. Als ode aan de menselijke maat. Het behoud hiervan is zeer belangrijk. Zeer kritisch moet daarom worden omgegaan met pogingen van de omringende wereld (vooral Amsterdam) om hun toerisme- (lees hier vooral dagjesmensen), parkeer- en sloependruk te verplaatsen naar Ouderkerk. Het levert voor ons dorp en de inwoners een zeer slechte deal op; de maatschappelijke kosten ( vervuiling en overlast) zijn voor de inwoners, de baten zijn voor de investeerders en de grote stad.

 

4. Bij dit alles geldt, dat ook de stijl van politiek bedrijven in onze gemeente aandacht vraagt. Want ook hiervoor geldt: ‘ goed voorbeeld doet goed volgen’. Dit is nog steeds één van krachtigste didactische principes. Dus wat modelleren onze huidige gezagsdragers?  Laat het een open vraag zijn. Maar als het gedrag niet inspireert en zorgt voor verbinding; wat is het   bestuurlijk gedrag dan waard?  Veel te lang modelleert de politiek in Ouder Amstel een soort ‘voor-of-tegen samenleving’; uitmondend in ‘winners-en-verliezers’. Deze oude manier van politiek bedrijven schrikt veel mensen af en leidt tot debatten waar dialoog meer had gebracht; en tot compromissen waar consensus mogelijk zou zijn geweest. Met een andere houding -  het willen insluiten van de ideeën van de minderheid in het meerderheidsstandpunt -  komt men niet alleen inhoudelijk  verder maar gunt men elkaar ook  Zo worden samenkomsten en vergaderingen korter, levendiger en leveren meer op. Alleen zo neemt de aantrekkingskracht van het politiek bedrijven op lokaal niveau toe.     

 

3.     OUDERKERK VERDIENT BETER

 

In de beleidsdocumenten van de gemeente keren een aantal ambities met regelmaat terug. Ze worden voor ons samengevat in een memo van 17 juli 2018 van het College aan de Raad :   

• ‘versterking van de economische positie en het optimaal benutten van de economische potentie van de gemeente op het gebied van toerisme en recreatie. Versterking van de toeristische functie (meer bezoekers en bestedingen) is cruciaal om het voorzieningen niveau op peil te houden’.
• ‘Meer horeca en terrassen voor verbetering toeristische aantrekkingskracht en verblijf en ontmoeting eigen inwoners’
• ‘Vergroten en sterker profileren van het winkelbestand en de horeca’.
• ‘Doorgangen richting het water van de Amstel’
• ‘Wenselijk is een aanlegplaats voor boten nabij het Kampje en indien mogelijk een route c.q. verbinding tussen ‘Kampje en ‘t haventje’
• ‘Versterking en zichtbaarder maken van de routes van het naar ’t Kampje (wegen, voetpaden, kleine steegjes, publiek toegankelijke tuinen en steigers aan het water’.

Wat valt hierbij op:

1. Men concentreert zich bij de planvorming geheel op de Ouder Amstel kant van de Amstel en negeert het feit dat ‘groot Ouderkerk’ in de beleving van inwoners al zeer ruim van horeca voorzien is, met o.a. prestigieuze restaurants en plus minus 850 terrasstoelen (de meesten aan het water). En nu wil men er nog een paar ‘kleine maar zeer hoogwaardige voorzieningen bij’ (uit de hotel visie 2019). Hoe deze aanvulling de gewone Ouderkerker met een normaal inkomen dient wordt niet duidelijk gemaakt.
2. Over de consequenties van de plannen voor het milieu en de inwoners leest men geen woord. Terwijl de inwoners toch moeten vrezen voor (nog) meer parkeerdruk en (geluids-) overlast. De huidige invasie van grote en meestal luidruchtige sloepen uit Amsterdam, die de binnenstad niet meer in mogen,  is wat dit betreft een slecht voorteken.  
3. Consequent wordt bij het formuleren van de ambities voorgebouwd op de verwachting en wenselijkheid van economische groei. Maar zelfs als je deze wens ook nu nog koestert, is het een gewaagde veronderstelling om aan te nemen dat meer dagjesmensen (vooral pleziervaart en fietsers) leiden tot meer lokale bestedingen. En wat meerdaags toerisme zou kunnen bevorderen wordt in het geheel niet duidelijk gemaakt.   

De enig logische conclusie is, dat we in Ouderkerk geen activiteiten moeten willen, die ingaan tegen het oorspronkelijk karakter van ons dorp of daar simpelweg niet bij passen. En helemaal onwenselijk zijn nieuwe activiteiten, die ons leefmilieu verder aantasten.

 

4.     Toekomstbestendigheid 3.0

 

We moeten als dorpsgemeenschap zuinig zijn op ons DNA.  Ook als dit betekent, dat we ons op een aantal gebieden moeten matigen. Natuurlijk speelt ook op ons niveau de spanning tussen economische groei en natuurbehoud. Daarom moet alles wat we als gemeenschap nu doen, ook op toeristisch en horeca  gebied, gericht zijn op het welzijn van de ‘locals’. Met grote aandacht en voorkeur voor de lokale economie en bedrijvigheid die lokaal verankerd is. Want het schiet niet op om vreemde ketens (bijvoorbeeld Loetje of Mc Donalds) toe te laten tot ons unieke leefgebied. De vraag, wat er in concreto moet gebeuren in ons centrum is daarmee nog niet beantwoord. Maar het nadenken daarover wordt wel een stuk eenvoudiger, als we het eens zijn over bovenstaande identiteitskaders.  

Rob Fijlstra, Ouderkerk, 16 juni 2019 .